Rekomendacja Zakładu Żywienia i Suplementacji Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach

Dieta w ciąży

Witaminy i minerały w ciąży


dr Dariusz Szukała


Źródło: fitdietetyk.pl


Witaminy i minerały w ciąży

Strona 1 z 2

W przypadku kobiet ciężarnych zapewnienie odpowiedniej podaży tych składników jest niezwykle istotne.Niedobór wielu z nich może zakłócać prawidłowy przebieg ciąży a w niektórych przypadkach wpływać nawet na trwałe wady rozwojowe organizmu dziecka.

Kwas foliowy

Składnikiem mającym kolosalne znaczenie na prawidłowy rozwój organizmu dziecka jest kwas foliowy. Mimo, że jego spożycie powinno być zwiększone już ok. 3 miesięcy przed planowaniem dziecka, to jednak nie należy zapominać, że wysokie zapotrzebowanie na ten składnik jest wciąż istotne w dalszych tygodniach życia płodowego. Jego niedobór może bowiem rzutować u dziecka na rozwój poważnych wad centralnego układu nerwowego (rozszczep kręgosłupa, bezmózgowie, wodogłowie itd.). Dlatego warto zwrócić większą uwagę na odpowiednie spożycie tego składnika w codziennej diecie, którego najlepszym źródłem są ciemnozielone warzywa (szpinak, brokuły, brukselka, szparagi, kapusta włoska), natka i korzeń pietruszki, papryka, owoce kiwi i wiele innych produktów.

Witamina APrzedłużający się w czasie niedobór tego składnika może rzutować na zaburzenia wzrostu płodu, zwiększone ryzyko niedonoszenia ciąży czy wady wrodzone. Warto, więc szukać źródeł witaminy A, przede wszystkim beta-karotenu (prowitaminy A) w codziennym pożywieniu. Najlepszym źródłem w diecie są jaja, mleko, ryby, warzywa i owoce. Należy jednak pamiętać, że zbyt duża podaż witaminy A w ciąży również nie jest wskazana, dlatego ewentualna dodatkowa suplementacja powinna być rozważona z lekarzem. Prawdopodobnie płód ludzki jest chroniony przed szkodliwym działaniem nadmiaru witaminy A, ale mimo to warto zachować ostrożność. Kobiety w ciąży powinny także z bardzo dużym umiarem spożywać wątróbkę, która jest jednym z najbogatszych źródeł witaminy A.

Witamina E

Witamina E to kolejny ważny składnik na który zwiększa się zapotrzebowanie u kobiet w ciąży. Odpowiednia podaż tego składnika jest istotna z wielu względów. Witamina E to przede wszystkim jeden z najsilniejszych zmiataczy wolnych rodników. Jedna jej cząsteczka jest w stanie unieszkodliwić ponad 100 wolnych rodników. Jak się okazuje jej niedobór w diecie przyczynia się do nadmiernej kumulacji związków odpowiedzialnych za procesy uszkodzenia naczyń krwionośnych, gromadzenia się komórek zapalnych, niekorzystne zmiany cholesterolu oraz uszkodzenia kodu genetycznego. Dlatego mając na uwadze jak wielką rolę odgrywa odpowiednie spożycie tego składnika, warto zwrócić większą uwagę na prawidłową podaż tej witaminy w diecie. Doskonałym źródłem tej witaminy  w pożywieniu są oleje roślinne oraz produkowane na ich bazie margaryny miękkie. Na szczególną uwagę zasługuje olej słonecznikowy, sojowy kukurydziany i z zarodków pszennych. Jako źródło witaminy E znaczący udział w naszej diecie mają warzywa liściaste, strączkowe oraz produkty uzyskane z tzw. pełnego przemiału jak pieczywo razowe  czy gruboziarniste kasze .

Witamina D

Obok kwasu foliowego i żelaza stanowi niezbędny składnik potrzebny do prawidłowego rozwoju prenatalnego dziecka. Rzadko mówi się o roli witaminy D w diecie kobiet ciężarnych. Tymczasem to właśnie one są szczególnie narażone na niedostateczne stężenie witaminy D3 w surowicy krwi, co związane jest głównie z niewłaściwą dietą oraz unikaniem promieniowania słonecznego – naturalnego katalizatora tej witaminy. Witamina D jest niezbędna do utrzymania prawidłowej gospodarki wapniowej i fosforanowej w organizmie. Pobudza wchłanianie wapnia i fosforu w jelicie i zapobiega nadmiernemu wydalaniu tych pierwiastków z moczem. Witamina D zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wielu narządów i tkanek, a przede wszystkim odpowiada za prawidłowy wzrost i budowę tkanki kostnej, także u rozwijającego się płodu. Kobiety z wysokimi niedoborami witaminy D w ciąży są zagrożone ryzykiem wystąpienia cukrzycy ciążowej, stanu przedrzucawkowego, rzucawki i bakteryjnego zapalenia pochwy. Noworodki mogą być zaś obciążone ryzykiem drgawek z powodu hipokalcemii, czyli zbyt niskiego stężenia wapnia w surowicy krwi, a także ryzykiem nieprawidłowości w budowie układu kostnego. Dziecko z urodzeniowym niedoborem witaminy D w późniejszym wieku może mieć: defekty szkliwa zębów, zmniejszoną masę kostną, krzywicę, astmę, cukrzycę. Takie dziecko jest też podatne na złamania kości i choroby: autoimmunologiczne, metaboliczne, nowotworowe, naczyniowe i choroby serca. Warto pamiętać, że żywieniowym źródłem tego składnika są przede wszystkim tran i mleko. W dalszej kolejności ryby (szczególnie te tłuste), mięso, jaja, przetwory mleczne.

Witamina C

Odpowiednie spożycie witaminy C warunkuje przede wszystkim lepsze wykorzystanie żelaza w diecie, co w przypadku kobiet w ciąży jest niezwykle istotne. Dodając, zaledwie 25mg kwasu askorbinowego do posiłku zawierającego produkty zbożowe można niemal całkowicie zniwelować niekorzystne oddziaływanie kwasu fitynowego na żelazo. Ważne jest więc, aby w każdym posiłku uwzględniać surowe warzywa i owoce, które są najlepszym naturalnym źródłem witaminy C w pożywieniu. Najlepszym dostarczycielem witaminy C w naszej diecie są: brokuły, pomidory, truskawki, czarne porzeczki, cytrusy, aronia oraz soki owocowe, zwłaszcza pomarańczowy, grejpfrutowy, z czarnej porzeczki. Odpowiednia podaż witaminy C jest również bardzo ważna w przypadku występowania nadciśnienia lub cukrzycy ciążowej. Witamina C wspomaga ponadto układ odpornościowy, a także jest konieczna do wytwarzania kolagenu, co jest szczególnie istotne w ostatnich miesiącach ciąży. Kolagen zwiększa odporność błon płodowych na rozerwanie i jednocześnie wzmacniając skórę zmniejsza ryzyko powstawania rozstępów.

Witaminy grupy  B

Odpowiednia podaż witamin grupy B w diecie kobiet ciężarnych jest niezwykle istotna. Ich niedobór bardzo szybko doprowadza do ogólnego osłabienia fizycznego i psychicznego. Witaminy grupy B uczestniczą w procesach energetycznych i neurofizjologicznych. Mają szczególne znaczenie dla prawidłowego rozwoju organizmu dziecka, a także zachodzących w nim wzmożonych przemian metabolicznych. Do niedoborów żywieniowych witamin grupy B dochodzi szczególnie często na skutek niskiego spożycia niektórych produktów spożywczych o wysokiej zawartości witamin grupy B, takich jak warzywa, kasze gruboziarniste, pieczywo razowe, płatki zbożowe oraz rośliny strączkowe. Dodatkowo ich zubożeniu w diecie sprzyja podwyższona podaż pokarmów zawierających metyloksantyny, takie jak kawa, herbata, napoje typu cola, a także alkohol, który zmniejsza wchłanianie wielu z nich. Ponadto spożywanie żywności wysoko przetworzonej i rafinowanej stwarza również niebezpieczeństwo niedoborów witaminowych.



O autorze :

dr Dariusz Szukała


Wzrost wagi w ciąży Wzrost wagi w ciąży Wzrost wagi w trakcie trwania ciąży jest procesem naturalnym, związanym z i...