Rekomendacja Zakładu Żywienia i Suplementacji Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach

Dieta w ciąży

Witaminy i minerały w ciąży


dr Dariusz Szukała


Źródło: fitdietetyk.pl


« Początek | Strona 2 z 2

Wapń

Zapotrzebowanie na wapń w trakcie trwania ciąży jest wyraźnie zwiększone. W normalnych okolicznościach u kobiet dorosłych waha się ono na poziomie 800mg/dobę, natomiast w przypadku ciężarnych wzrasta do 1200mg/dobę. Dostarczenie odpowiedniej ilości wapnia wymaga przede wszystkim zwiększenia spożycia mleka i jego przetworów, które są najlepszym źródłem tego składnika w diecie. Kobiety które nie tolerują lub nie chcą spożywać produktów mlecznych, wymagają dodatkowej suplementacji. Organizm rozwijającego się płodu bardzo potrzebuje wapnia, gdyż wchodzi on w skład tworzonych struktur szkieletowych. Odgrywa także istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, a także w pobudzaniu i skurczu mięśni. Kiedy organizm dziecka nie otrzyma wapnia, pobiera go z zapasów w szkielecie matki. U kobiet ciężarnych, które nie spożywają dostatecznej ilości tego składnika w diecie, często obserwuje się zwiększenie demineralizacji kośćca i jego osłabienie. Ale nawet jeżeli matka chciała by poświęcić swoje kości, to jednak nie ma do końca pewności, że dziecko to wykorzysta, gdyż jak donoszą badania, płód nie zawsze ma ochotę sięgać po matczyne rezerwy.

Żelazo

Żywieniowy niedobór tego składnika w diecie kobiety ciężarnej może odbić się niekorzystnie zarówno na zdrowiu matki jak również dziecka. Żelazo jest przede wszystkim kluczowym składnikiem hemoglobiny, która odpowiada za transportowanie tlenu z płuc do różnych tkanek. Pełni ponadto podstawową funkcję w przemianie energii, tworzeniu i wzroście czerwonych krwinek oraz odporności organizmu. Niedobór żelaza powoduje między innymi zmniejszenie wytwarzania najważniejszych komórek obronnych, w szczególności limfocytów T. Stajemy się mniej odporni na wszelkiego rodzaju infekcje. Bardzo często dochodzi do zakażeń skóry i błon śluzowych grzybicą, a także częściej pojawia się ryzyko przeziębień i opryszczki.Niedobór żelaza u kobiet ciężarnych może prowadzić do niedotlenienia tkanek i w konsekwencji przedwczesnego porodu, zaburzeń jego przebiegu i anemii u dziecka. Deficyt tego składnika zwiększa ryzyko małej masy urodzeniowej, okołoporodowego zgonu płodu i matki oraz infekcji w drogach moczowych. Ciąża jest stanem, w którym niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza zdarza się szczególnie często, wskutek zwiększania objętości krwi matki, potrzeb płodu i łożyska.

Kiedy kobieta w ciąży dostarcza za mało żelaza w diecie, może popaść w anemię - chorobę niebezpieczną zarówno dla niej jak i płodu. Co więcej, anemia w pierwszych miesiącach ciąży zwiększa ryzyko komplikacji, takich jak: poronienie, przedwczesny poród czy niska waga dziecka. Problemy nie kończą się też po urodzeniu dziecka. Jeżeli kobieta cierpi na  anemię w ciąży, a podczas porodu straci także dużo krwi, będzie narażona na poważne konsekwencje zdrowotne. Wzrośnie też prawdopodobieństwo, że dopadnie ją poporodowa depresja. Kłopoty nie ominą także dziecka. Ono również może chorować na niedokrwistość oraz borykać się z zaburzeniami rozwoju. Dlatego jednym z kluczowych czynników na który należy zwrócić uwagę jest odpowiednia podaż żelaza w diecie. Najlepszym źródłem tego składnika jest mięso i inne produkty pochodzenia zwierzęcego - tam znajduje się najłatwiej przyswajane tzw. żelazo hemowe. W diecie warto zwracać także większą uwagę na udział produktów, które pomagają organizmowi wykorzystywać żelazo niehemowe o mniejszej przyswajalności. Między innymi ważną rolę odgrywają tutaj owoce i warzywa szczególnie owoce cytrusowe. Zawierają one bowiem bardzo ważny kwas askorbinowy, winowy i cytrynowy, które usprawniają wchłanianie żelaza niehemowego. Owoce są ponadto bogate we fruktozę i sorbitol – związki, które także mają niemały udział w poprawie wchłanialności tego ważnego składnika pokarmowego. Owoce i warzywa są ważnym źródłem folianów w diecie, które obok żelaza są również istotnym składnikiem zmniejszającym ryzyko ciążowej niedokrwistości.

Cynk

Zapotrzebowanie organizmu na cynk wzrasta szczególnie podczas okresów gwałtownego wzrostu tkanek. Ciąża jest, więc szczególnym momentem kiedy należy zwrócić uwagę na odpowiednią podaż tego składnika w diecie. Niedobór cynku może być przyczyną zaburzeń rozwojowych płodu, a także zwiększać podatność na rozwój wewnątrzmacicznych infekcji bakteryjnych. Wyjątkowe znaczenie cynku we wczesnej ciąży poparte jest obserwacjami, że tkanka embrionalna akumuluje znaczne ilości tego pierwiastka – w prawidłowych ludzkich embrionach jego zawartość wzrasta aż siedmiokrotnie pomiędzy 31 a 35 dniem życia. Rozwijający się płód dziecka powoli wybiera zasoby cynku z organizmu matki. Przy końcu ciąży stężenie cynku w surowicy krwi kobiet ciężarnych jest o ok. 30% niższe niż u nieciężarnych. To pokazuje, że składnik ten ma kolosalne znaczenie dla wzrastającego organizmu dziecka. W diecie warto, więc zwracać większa uwagę na odpowiedni udział produktów będących jego bogatym źródłem. Należą tutaj: chude, czerwone mięso, ryby i owoce morza (szczególnie śledzie i ostrygi), ponadto groch, bób i fasola. Cynk obecny jest również w przetworach pełnoziarnistych, jednak jego biodostępność z tych produktów ograniczają zawarte fityniany i niektóre frakcje błonnika. Przyswajanie tego składnika zwiększają: białko zwierzęce, aminokwasy oraz kwas cytrnowy, a zmniejszają: wapń, miedź oraz żelazo niehemowe.

Magnez

Magnez jest niezwykle istotnym składnikiem mineralnym, który odgrywa kluczową rolę we wszystkich ważnych procesach zachodzących w organizmie. Wspomaga przemiany energetyczne, a także pobudza tworzenie nowych komórek. Magnez bierze także udział w utrzymaniu właściwej pobudliwości układu nerwowego, regulując przewodzenie impulsów w neuronach. Ponadto składnik ten przyczynia się do tworzenia bardziej stabilnej struktury kostnej. W przypadku kobiet w ciąży, odpowiednie spożycie magnezu jest wiec niezwykle ważne. Objawem niedoboru tego pierwiastka mogą być między innymi skurcze mięśni. Kiedy dotyczy to mięśni macicy może dochodzić do wcześniejszych porodów a nawet poronień. Magnez uczestniczy ponadto bardzo aktywnie w budowie kory mózgowej w okresie rozwoju płodu, a jego niedobór może w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do zaburzeń umysłowych u dziecka. Kiedy kobieta w trakcie ciąży spożywa odpowiednią ilość magnezu, dziecko po urodzeniu nie cierpi na brak apetytu, dobrze śpi, nie jest płaczliwe. Dlatego każda przyszła mama musi szukać źródłem tego cennego minerału w żywieniu. Bogatym źródłem magnezu są między innymi: gruboziarniste produkty zbożowe, mleko, przetwory mleczne, ziemniaki, zielone warzywa liściaste, orzechy, groch, fasola. Kobiety w ciąży powinny także szukać wód mineralnych bogatych w magnez.



O autorze :

dr Dariusz Szukała