Rekomendacja Zakładu Żywienia i Suplementacji Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach

Żywienie sportowców

Zapotrzebowanie na witaminy


dr Dariusz Szukała


Źródło: fitdietetyk.pl


Zapotrzebowanie na witaminy

Strona 1 z 3

Witaminy są główną iskrą zapłonową złożonych przemian metabolicznych, a także regulują i nadzorują szereg istotnych procesów w organizmie. Niedobór określonych witamin może pociągać za sobą wydłużony czas odnowy rezerw energetycznych w mięśniach, spowalniać odbudowę białkowych składników tkanek oraz pogarszać samopoczucie i zdolności ruchowe.

Wzmożone zapotrzebowanie na witaminy u osób obciążonych dużym wysiłkiem fizycznym bardzo trudno jest pokryć przy pomocy normalnego pożywienia, dlatego słuszne wydaje się stosowanie specjalnych suplementów lub odżywek wzbogacanych w te składniki pokarmowe. Wśród wielu naukowców wciąż panuje pewien sceptycyzm odnośnie skuteczności stosowania dodatkowych preparatów witaminowych. Wielu z nich uważa, że nie ma wystarczających dowodów wskazujących na to by sportowiec stosujący dobrze zbilansowaną i dopasowaną do potrzeb energetycznych dietę, był w jakikolwiek sposób narażony na deficyt witamin. Nie ma również konkretnych doniesień naukowych, by dodatkowa suplementacja preparatami witaminowymi wpływała na poprawę cech psychomotorycznych. Jednak pomimo tej dużej powściągliwości naukowców  w wypowiadaniu się na temat skuteczności stosowania dodatkowej suplementacji witamin w celu poprawy wyników sportowych, nie należy tej tematyki całkowicie ignorować. Istnieją, bowiem indywidualne przypadki oraz określone sytuacje, gdzie dodatkowe przyjmowanie tych preparatów jest nie tylko wskazane, ale wręcz konieczne. Wiele osób ze względu na ograniczenia czasowe lub brak dostępu do pełnowartościowych posiłków w ciągu dnia, nie przestrzega prawidłowych zasad żywienia, co naraża ich często na różne niedobory pokarmowe. Wiadomo, że ludzie obarczeni dużym wysiłkiem fizycznym zmuszeni są spożywać posiłki bogatokaloryczne i małe objętościowo, przez co w diecie muszą ograniczać spożywanie produktów wysokobłonnikowych jak warzywa, czy ciemne przetwory zbożowe – będące zasadniczym źródłem witamin w diecie. Niektórzy muszą również modyfikować swoją dietę i celowo ograniczać spożywanie pokarmów, aby obniżyć masę ciała. Służące temu zmiany w diecie mogą pociągać za sobą uszczuplenie dowozu niezbędnych związków regulujących przemiany metaboliczne w organizmie.

Zapotrzebowanie na określone witaminy uzależnione jest od rozmaitych czynników, m.in. od rodzaju objętości,charakteru i intensywności wysiłku, typu stosowanej diety, niedoborów w organizmie, wieku, płci, itp. Stosowanie określonych preparatów powinno posiadać logiczne uzasadnienie i być poprzedzone odpowiednim wywiadem (m.in. na temat stosowania dotychczasowej diety i suplementów) oraz badaniami lekarskimi. Chociaż nadmierna konsumpcja witamin rzadko prowadzi do objawów chorobowych, to jednak całkowity brak wyobraźni pod tym względem może przyczyniać się do pogorszenia wyników sportowych. Epizodyczne przyjmowanie nadmiernej ilości witamin przez krótki okres czasu może powodować nadmierne pobudzenie układu nerwowego, stany niepokoju, drżenie, nerwowość i tym samym wpływać na upośledzenie ogólnych cech psychomotorycznych. Także przedłużająca się w czasie (tygodnie, miesiące, a nawet lata) podaż dużej ilości preparatów witaminowych może powodować nadmierne pobudzenie układów enzymatycznych odpowiedzialnych za ich katabolizm. W konsekwencji tego, powrót do normalnego sposobu żywienia lub obniżenie spożycia witamin do poziomu zalecanego może w organizmie wywołać stan hipowitaminozy i wszystkich zaburzeń z nim związanych.

Witaminy naturalne i syntetyczne

Chociaż naturalne witaminy nie różnią się  wzorem chemicznym od syntetycznych, to jednak ich skuteczność w przebiegu reakcji metabolicznych w organizmie jest o wiele wyższa. Wynika, to z tego, że witaminom występującym naturalnie w żywności towarzyszą różne inne związki, które doskonale z nimi współdziałają. Typowym przykładem może być witamina C. Syntetyczna jej postać zawiera tylko kwas askorbinowy, tymczasem ten sam związek zawarty np. w owocach występuje wspólnie z flawonoidami - związkami doskonale podnoszącymi efektywność jego działania. Także naturalna witamina E, która może zawierać wszystkie rodzaje tokoferoli jest o wiele bardziej skuteczna niż jej sztuczny odpowiednik będący tylko alfa-tokoferolem. Ponadto organizm różnie toleruje składniki naturalne oraz ich sztuczne pochodne. Substancja otrzymywana w sposób syntetyczny może u osób wrażliwych na związki chemiczne wywoływać różne niepożądane reakcje, gdy tym czasem ten sam składnik pochodzenia naturalnego jest metabolizowany bez przeszkód, pomimo tego, że oba te związki posiadają podobną budowę. Także przy stosowaniu naturalnych składników rzadziej dochodzi do zaburzeń żołądkowo-jelitowych i efektów ubocznych spowodowanych ich przedawkowaniem.

Uzasadnienie suplementacji

Przyjmowanie dodatkowych preparatów witaminowych powinno mieć swoje uzasadnienie. Niewątpliwie osoby stosujące dietę ubogokaloryczną lub trenujące bardzo intensywnie, wymagają wspomagania suplementacyjnego. Także ci, którzy spożywają większość posiłków w restauracjach lub barach mogą być narażeni na różnego rodzaju niedobory, gdyż w zakładach gastronomicznych żywność jest na ogół odgrzewana, co pociąga za sobą straty cennych składników odżywczych. Należy także pamiętać, że organizm jest szczególnie narażony na niedobory witamin podczas zimy i wczesnej wiosny, dlatego umiarkowana suplementacja w tym okresie wydaje się, jak najbardziej wskazana.



O autorze :

dr Dariusz Szukała


Dieta w dniu zawodów Dieta w dniu zawodów W ostatnich latach dokonał się ogromny postęp w dziedzinie nauk o sporcie, s...
Glutamina Glutamina To jeden z najpopularniejszych suplementów sportowych. We wspomaganiu wysiłk...